Montaż deski elewacyjnej

Prawidłowy montaż elewacji z drewna decyduje o jej trwałości, estetyce budynku oraz otoczenia. Od niego zależy efektywność konstrukcji i ochrona ścian zewnętrznych budynku przed warunkami pogodowymi. Aby w pełni wykorzystać naturalne właściwości elewacji z litego drewna i cieszyć się nimi przez długie lata należy dobrze poznać podstawowe zasady układania desek elewacyjnych.

1.Konstrukcja nośna - ruszt

Cała drewniana elewacja montowana jest na tzw. ruszcie, czyli podkładzie przytwierdzanym do ściany.
Musi być solidny, aby udźwignąć deski elewacyjne oraz wytrzymać obciążenia wynikające z pracy drewna i siły wiatru. Ruszt umieszcza się prostopadle do kierunku przyszłego mocowania desek elewacyjnych. Wykonuje się go najczęściej z zaimpregnowanych ciśnieniowo drewnianych łat o szerokości 3-5 cm.
Łaty powinny być zrobione z tego samego gatunku drewna i mieć taką samą wilgotność, jak deski, które będą na nich układane.
Jeśli między elementami rusztu ma się znaleźć ocieplenie, wykonuje się go zwykle w dwóch warstwach. Najpierw do ścian mocuje się łaty pionowe, między którymi układa się pierwszą warstwę izolacji termicznej. Następnie do rusztu przymocowuje się łaty poziome i układa drugą warstwę izolacji. Na koniec do rusztu poziomego mocuje się łaty dystansowe.
Łaty montuje się zawsze pod kątem 90° w stosunku do desek; jeśli ruszt jest krzyżowy (z kontrłatą), wtedy to kontrłata musi być zamontowana pod kątem 90° w stosunku do deski.
Rozstaw łat zależy od szerokości płyt termoizolacyjnych, które powinny ściśle wypełniać przestrzeń między listwami. Nie powinien on jednak przekraczać 60 cm. Jeśli ściana nie będzie ocieplana, listwy rozmieszcza się co 40-60 cm. Gdy deski będą mocowane poziomo, łaty, na których mają się opierać, trzeba rozmieścić pionowo. Z kolei łaty rusztu pod elewację z desek ustawionych pionowo należy mocować poziomo.
Do ocieplenia ścian wykańczanych deską fasadową najczęściej wykorzystuje się wełnę mineralną, gdyż lepiej niż styropian wypełnia przestrzeń między elementami rusztu. Wełnę należy szczelnie zakryć folią wiatroizolacyjną. Chroni ona izolację przed wiatrem oraz zawilgoceniem. Taka folia przepuszcza jednocześnie parę wodną, dzięki czemu, gdy z jakiegoś powodu dojdzie do zawilgocenia ocieplenia, umożliwi jego osuszenie. Folię układa się bezpośrednio na warstwie wełny i mocuje do rusztu np. zszywkami.
Jeśli ściany są murowane, można zdecydować się również na ocieplenie styropianem. Grubość izolacji zależy od właściwości termoizolacyjnych ściany oraz od efektu energetycznego, jaki chcemy osiągnąć. Grubość termoizolacji nie powinna jednak przekraczać 16 cm.
Pomiędzy deską a ścianą musi zostać zachowana szczelina wentylacyjna - co najmniej 2 cm. Umożliwia ona cyrkulację powietrza pod deskami elewacyjnymi i właściwe obsychanie desek. Sama pustka powietrzna również stanowi izolację domu.
Trzeba też pamiętać o zapewnieniu możliwości wlotu powietrza dołem i jego wylotu górą. Otwory wlotowe i wylotowe osłania się nierdzewnymi siatkami, które zabezpieczają przed dostaniem się pod drewniane okładziny owadów i gryzoni.
Aby konstrukcja nośna była równa należy używać pionu i poziomnicy a większe nierówności (kamienie, wystający tynk) należy usunąć lub wyrównać drewnianymi klinami umieszczonymi pod listwami rusztu.

2.Montaż deski elewacyjnej (fasadowej)

Sposób mocowania desek elewacyjnych zależy od tego, czy i jak są one wyprofilowane. Warto pamiętać również, że deski elewacyjne przeznaczone do montażu poziomego zaczyna się montować od dołu do góry, zawsze piórem do góry. Przy montażu elewacji należy zwrócić szczególną uwagę na odległość pierwszej deski elewacyjnej od ziemi, która powinna wynosić co najmniej 30 cm. Zapewnia to ochronę drewna m.in. przed odpryskującą od gleby wodą deszczową.
Deski o prostych krawędziach układa się na zakład, tak aby deska górna zachodziła na dolną. Styki są wówczas zasłonięte i nie dostaje się tam woda.
Deski z krawędziami wyprofilowanymi we wpusty i wypusty wsuwa się jedna w drugą. Deski z wyprofilowanymi wpustami łączy się za pomocą obcego pióra, które umieszcza się we wpustach desek, i dociska je do siebie.
Deski ustawione pionowo łączy się najczęściej na wpust i wypust. Jeżeli ich krawędzie są gładkie, układa się je jedna obok drugiej, a miejsca łączenia zakrywa węższymi od nich łatami (układ łata na deskę). Można też zrobić odwrotnie i łaty umieścić od spodu, tak by deski opierały się na nich z obu stron (układ deska na łatę).
Miejsca, w których wkręcamy wkręt należy uprzednio lekko nawiercić wiertarką aby zapobiec pęknięciu deski. Główka wkrętu powinna być zlicowana z płaszczyzną deski. Wkręty należy wkręcać w odpowiedniej odległości od końca deski, około 5 – 10 cm, tak aby nie spowodować pęknięcia deski. Nigdy nie należy dociskać do siebie desek „na siłę”, aby nie doszło do wybrzuszenia elewacji przy większej wilgotności.
Do mocowania desek elewacyjnych należy stosować wkręty ze stali szlachetnej, których długość jest co najmniej dwa razy dłuższa niż grubość montowanej deski. Stosowanie wkrętów ze zwykłej stali mających bezpośredni kontakt wodą może prowadzić do przebarwienia drewna, plam, zacieków.
Podczas montażu szczególną uwagę należy poświęcić tym miejscom, w których drewno narażone jest na bezpośredni kontakt z wodą (np. rynny, parapety).

3.Elementy wykończeniowe

Do wykończenia narożników stosuje się specjalne listwy wykończeniowe. Są one łatwe w montażu i bardzo efektowne. Alternatywą dla stosowania tychże listew jest przycinanie desek na narożnikach pod kątem 45°.
Okna oraz drzwi wykańcza się przy użyciu czterostronnie struganych desek z czterostronnie zaokrąglonym kantem.
Przycinane miejsca należy zabezpieczyć impregnatem, farbą, gdyż przez nie łatwiej wnika wilgoć.
Drewnianą okładziną można obłożyć wszystkie ściany, tak by dom wyglądał na prawdziwie wiejski, lub wykończyć w ten sposób tylko fragmenty elewacji. Nowoczesne technologie umożliwiają stosowanie deski fasadowej zgodnie z wymogami racjonalnego budowania, umiejętnie łącząc zalety systemów dociepleniowych z efektownym wyglądem drewnianych elewacji.